Lessons XV : Lập trình với kỹ thuật DAO

Chương Mười Lăm – Lập trình với kỹ thuật DAO

Tác giả: Sưu tầm   ZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZ

Reference DAO

Trong bài nầy ta sẽ học những cách lập trình căn bản với MS Access database qua kỹ thuật DAO mà không cần dùng đến Control Data  như trong bài trước. Ta sẽ cần đến vài Objects trong thư viện DAO, do đó nếu bạn mở một dự án VB6 mới thì hãy dùng Menu Command Project | References… để chọn Microsoft DAO 3.51 Object Library bằng cách click cái checkbox bên trái như trong hình dưới đây. (Một cách để nhớ tên của Object nầy là nhớ câu “thằng cha cua ĐÀO 35 con dê”).

 

Sau đó trong code của Form chính ta sẽ declare variable myDatabase cho một instance của DAO database và variable myRS cho một DAO recordset. Ở đây ta nói rõ Database và Recordset là thuộc loại DAO để phân biệt với Database và Recordset thuộc loại ADO (ActiveX Data Object) sau nầy. Để ý là Intellisense giúp ta trong lúc viết code:

 

Bây giờ bạn hãy đặt lên Form chính, tên frmDAO, 4 labels với captions: Title, Year Published, ISBNPublisher ID. Kế đó cho thêm 4 textboxes tương ứng và đặt tên chúng là txtTitle, txtYearPublished, txtISBNtxtPublisherID.

Điều ta muốn làm là khi Form mới được loaded, nó sẽ lấy về từ database một Recordset chứa tất cả records trong table Titles theo thứ tự về mẫu tự (alphabetical order) của field Title và hiển thị record đầu tiên.

Dùng keyword SET

Chuyện trước hết là mở một Database Object dựa vào tên đầy đủ (full path name) của Access database:

' Open main database
Set myDB = OpenDatabase(AppFolder & "BIBLIO.MDB")

 

Để ý chữ Set trong câu code trên. Đó là vì myDB là một Pointer đến một Object. Mặc dầu từ rày về sau ta sẽ dùng myDB như một Database theo cách giống như bất cứ variable thuộc data type nào khác, nhưng khi chỉ định lần đầu là nó từ đâu đến thì ta dùng chữ Set, để nói rằng thật ra myDB không phải là Object Database, nhưng là Pointer đến Object Database. Điểm nầy càng nói đến càng khó hiểu.

 

Đại khái là VB6 runtime dynamically allocates (dành ra cho khi cần) một phần trong bộ nhớ (memory) để chứa Object Database khi ta nhận được nó từ execution của Method OpenDatabase. Dầu vị trí chỗ chứa Object Database trong bộ nhớ không nhất định, nhưng vì ta nắm cái cán chỉ đến vị trí ấy nên ta vẫn có thể làm việc với nó một cách bình thường. Cái cán ấy là value (trị số) của variable myDB. Vì value nầy không phải là Object, nhưng nó chứa memory address chỉ đến (point to hay refer to) Object Database, nên ta gọi nó là Pointer.

 

Lập trình dùng Pointer nói chung rất linh động là hiệu năng trong các ngôn ngữ như C, Pascal, C++ ,v.v.. Tuy nhiên, lập trình viên phải nhớ trả lại Operating System phần memory mình dùng khi không còn cần nó nữa để Operating System lại allocate cho Object khác. Nếu công việc quản lý dùng lại memory không ổn thỏa thì có những mảnh memory nằm lang bang mà Operating Sytem không biết. Lần lần Operating System sẽ không còn memory dư nữa. Ta gọi hiện tượng ấy là memory leakage (rỉ). Các ngôn ngữ sau nầy như Java, C# đều không dùng Pointer nữa. Visual Basic không muốn lập trình viên dùng Pointer. Chỉ trong vài trường hợp đặc biệt VB6 mới lộ ra cho ta thấy thật ra ở trong hậu trường VB6 Runtime dùng Pointer, như trong trường hợp nầy.

 

Tương tự như vậy, vì Recordset là một Pointer đến một Object, ta cũng dùng Set khi chỉ định một DAO Recordset lấy về từ Method OpenRecordset của database myDB.

'Open recordset
Set myRS = myDB.OpenRecordset("Select * from Titles ORDER BY Title")

Cái parameter loại String ta dùng cho method OpenRecordset là một Lệnh (Statement) SQL. Nó chỉ định cho database lấy tất cả mọi fields (columns) (Select *) của mỗi record từ Table Titles (from Titles) làm một Recordset và sort các records trong Recordset ấy theo alphabetical order của field Title (ORDER BY Title).

Nhớ là Recordset nầy cũng giống như property Recordset của một Control Data mà ta dùng trong bài trước. Bây giờ có Recordset rồi, ta có thể hiển thị chi tiết của record đầu tiên nếu Recordset ấy có ít nhất một record. Ta kiểm tra điều ấy dựa vào property RecordCount của Recordset như trong code dưới đây:

Private Sub Form_Load() 
   ' Fetch Folder where this program EXE resides
   AppFolder = App.Path 
   ' make sure it ends with a back slash
   If Right(AppFolder, 1) <> "\" Then AppFolder = AppFolder & "\" 
   ' Open main database
   Set myDB = OpenDatabase(AppFolder & "BIBLIO.MDB") 
   'Open recordset
   Set myRS = myDB.OpenRecordset("Select * from Titles ORDER BY Title") 
   ' if Recordset is not empty then display the first record
   If myRS.RecordCount > 0 Then 
      myRS.MoveFirst  ' move to first record
      Displayrecord  ' display details of current record
   End If 
End Sub

Sau khi dùng method MoveFirst của Recordset để position current record ở Record đầu tiên, ta hiển thị trị số các fields của record bằng cách assign chúng vào các textboxes của Form như sau:

Private Sub Displayrecord() 
   ' Assign record fields to the appropriate textboxes
   With myRS 
      ' Assign field Title to textbox txtTitle
      txtTitle.Text = .Fields("Title") 
      txtYearPublished.Text = .Fields("[Year Published]") 
      txtISBN.Text = .Fields("ISBN") 
      txtPublisherID.Text = .Fields("PubID") 
   End With 
End Sub

 

Để ý vì field Year Publshed gồm có hai chữ nên ta phải đặt tên của field ấy giữa hai dấu ngoặc vuông ([]). Để tránh bị phiền phức như trong trường hợp nầy, khi bạn đặt tên database field trong lúc thiết kế một table hãy dán dính các chữ lại với nhau, đừng để rời ra. Thí dụ như dùng YearPublished thay vì Year Published.

Các nút di chuyển

Muốn có các nút Navigators tương đương với của một Control Data, bạn hãy đặt lên Form 4 buttons mang tên CmdFirst, CmdPrevious, CmNextCmdLast với captions: <<, <, >, >>.

Code cho các nút nầy cũng đơn giản, nhưng ta phải coi chừng khi user muốn di chuyển quá record cuối cùng hay record đầu tiên. Ta phải kiểm tra xem EOF có trở thành True khi user click CmdNext, hay BOF có trở thành True khi user click CmdPrevious:

Private Sub CmdNext_Click() 
   myRS.MoveNext  ' Move to next record
   ' Display record details if has not gone past the last record
   If Not myRS.EOF Then 
      Displayrecord  ' display details of current record
   Else 
      myRS.MoveLast  ' Move back to last record
   End If 
End Sub 

Private Sub CmdPrevious_Click() 
   myRS.MovePrevious  ' Move to previous record
   ' Display record details if has not gone past the first record
   If Not myRS.BOF Then 
      Displayrecord  ' display details of current record
   Else 
      myRS.MoveFirst  ' Move back to first record
   End If 
End Sub 

Private Sub CmdFirst_Click() 
   myRS.MoveFirst  ' Move back to first record
   Displayrecord  ' display details of current record
End Sub 

Private Sub CmdLast_Click() 
   myRS.MoveLast  ' Move back to last record
   Displayrecord  ' display details of current record
End Sub

Khi chạy chương trình bạn sẽ thấy nó hiển thị chi tiết của Record đầu tiên khác với trong bài trước đây vì các records đã được sorted:

 

Bạn hãy thử dùng các Navigator buttons cây nhà, lá vườn của mình xem chúng làm việc có đúng không.

Tới đây, không biết bạn có để ý là dù user có vô tình sửa đổi một chi tiết nào trong các textboxes, không có record nào bị cập nhật hóa trong database khi user di chuyển từ record nầy đến record khác. Lý do là các Texboxes không có Data Bound với các Fields của Recordset.

Thêm bớt các Records

Giống như chương trình trong bài rồi, ta sẽ thêm phương tiện để thêm (add), bớt (delete) các records. Bây giờ bạn hãy để vào Form 5 buttons tên: cmdEdit, cmdNew, cmdDelete, cmdUpdatecmdCancel.

Chỗ nào trong chương trình trước ta dùng Data1.Recordset thì bây giờ ta dùng myRS.

Ta sẽ dùng lại Sub SetControls với parameter Editing có trị số False hay True tùy theo user đang Browse hay Edit. Trong Browse mode, các Textboxes bị Locked (khóa) và các nút cmdUpdatecmdCancel trở nên bất lực. Trong Edit mode, các Textboxes được unlocked (mở khóa) và các nút cmdNew, cmdDeletecmdEdit trở nên bất lực.

Vì ở đây không có Data Binding nên đợi cho đến khi Update (cập nhật hóa) ta mới đặt Recordset vào AddNew hay Edit mode. Do đó ta chỉ cần nhớ là khi user edits là đang Edit một record hiện hữu hay thêm một Record mới. Ta chứa trị số Boolean ấy trong variable AddNewRecord. Nếu user sắp thêm một record mới thì AddNewRecord = True, nếu User sắp Edit một record hiện hữu thì AddNewRecord = False.

Ngoài ra, khi User sắp thêm một record mới bằng cách click nút New thì ta phải tự clear (làm trắng) hết các textboxes bằng cách assign Empty string vào text property của chúng như sau:

' If Editing existing record then AddNewRecord = False
' Else AddNewRecord = true
Dim AddNewRecord As Boolean 

Private Sub ClearAllFields() 
   ' Clear all the textboxes
   txtTitle.Text = "" 
   txtYearPublished.Text = "" 
   txtISBN.Text = "" 
   txtPublisherID.Text = "" 
End Sub 

Private Sub cmdNew_Click() 
   ' Remember that this is Adding a new record
   AddNewRecord = True 
   ' Clear all textboxes
   ClearAllFields 
   ' Place controls in Edit Mode
   SetControls (True) 
End Sub 

Private Sub CmdEdit_Click() 
   ' Place controls in Edit Mode
   SetControls (True) 
   ' Remember that this is Editing an existing record
   AddNewRecord = False 
End Sub

 

Nếu user clicks Cancel trong khi đang edit các textboxes, ta không cần gọi method CancelUpdate vì Recordset chưa bị đặt vào AddNew hay Edit mode. Ở đây ta chỉ cần hiển thị lại chi tiết của current record, tức là hủy bỏ những gì user đang đánh vào:

 

Private Sub CmdCancel_Click() 
   ' Cancel update
   SetControls (False) 
   ' Redisplay details or current record
   Displayrecord 
End Sub

 

Lúc user clicks Update, bạn có dịp để kiểm tra data xem có field nào bị bỏ trống (nhất là Primary Key ISBN bắt buộc phải có trị số) hay có gì không valid bằng cách gọi Function GoodData. Nếu GoodData trả lại một trị số False thì ta không xúc tiến với việc Update. Nếu GoodData trả về trị số True thì ta đặt Recordset vào AddNew hay Edit mode tùy theo trị số của Boolean variable AddNewRecord.

 

Giống như khi hiển thị chi tiết của một Record ta phải assign từng Field vào textbox, thì bây giờ khi Update ta phải làm ngược lại, tức là assign property Text của từng textbox vào Record Field tương ứng. Sau cùng ta gọi method Update của recordset và cho các controls trở lại Browse mode:

 

Private Function GoodData() As Boolean 
   ' Check Data here. If Invalid Data then GoodData = False
   GoodData = True 
End Function 

Private Sub CmdUpdate_Click() 
   ' Verify all data, if Bad then do not Update
   If Not GoodData Then Exit Sub 
   ' Assign record fields to the appropriate textboxes
   With myRS 
      If AddNewRecord Then 
         .AddNew  ' Place Recordset in AddNew Mode
      Else 
         .Edit  ' Place Recordset in Edit Mode
      End If 
      ' Assign text of txtTitle to field Title
      .Fields("Title") = txtTitle.Text 
      .Fields("[Year Published]") = txtYearPublished.Text 
      .Fields("ISBN") = txtISBN.Text 
      .Fields("PubID") = txtPublisherID.Text 
      ' Update data
      .Update 
   End With 
   ' Return controls to Browse Mode
   SetControls (False) 
End Sub

Cũng vì không có Data Binding, nên khi User Delete một record, sau khi di chuyển qua record kế tiếp ta phải tự hiển thị chi tiết của record đó như sau:

Private Sub CmdDelete_Click() 
   On Error GoTo DeleteErr 
   With myRS 
      ' Delete new record
      .Delete 
      ' Move to next record
      .MoveNext 
      If .EOF Then .MoveLast 
      ' Display details of current record
      Displayrecord 
      Exit Sub 
   End With 
DeleteErr: 
   MsgBox Err.Description 
   Exit Sub 
End Sub

Tìm một record

Tiếp theo đây, ta muốn liệt kê các sách có tiêu đề chứa một chữ hay câu nào đó, thí dụ như chữ “Guide“. Kế đó user có thể chọn một sách bằng cách select tiêu đề sách ấy và click nút Go. Chương trình sẽ locate (tìm ra) record của sách ấy và hiển thị chi tiết của nó.

Bây giờ bạn hãy cho vào Form một textbox tên txtSearch và một Image tên ImgSearch. Kế đó đặt một frame tên fraSearch vào Form. Để lên frame nầy một listbox tên List1 để hiển thị tiêu đề các sách, và hai buttons tên CmdCloseCmdGo, với caption Close và Go. Sau khi select một sách trong List1, user sẽ click nút Go để hiển thị chi tiết sách ấy. Nếu đổi ý, user sẽ click nút Close để làm biến mất frame fraSearch.

Bình thường frame fraSearch chỉ hiện ra khi cần, nên lúc đầu hãy set property Visible của nó thành False. Ta sẽ cho ImgSearch hiển thị hình một ống dòm nên bạn hãy click vào bên phải property Picture trong Properties Window để chọn Icon BINOCULR.ICO từ folder E:\Program Files\Microsoft Visual Studio\Common\Graphics\Icons\Misc:

Cái Primary Key của table Titles là ISBN. Khi user select một sách ta muốn biết ISBN của sách ấy để locate (định chỗ) nó trong Recordset myRS. Do đó trong khi thêm tiêu đề của một sách vào List1, ta đồng thời thêm ISBN của sách ấy vào một Listbox thứ hai tên List2. Ta chỉ sẽ dùng List2 sau hậu trường, nên hãy set property Visible của nó thành False. Dưới đây là code để load tiêu đề sách và ISBN vào các Listboxes:

Private Sub ImgSearch_Click() 
   ' Show Search Frame
   fraSearch.Visible = True 
   Dim SrchRS As DAO.Recordset 
   Dim SQLCommand As String 
   ' Define SQL statement
   SQLCommand = "Select * from Titles where Title LIKE '" & "*" & txtSearch & "*" & "' ORDER BY Title" 
   ' Fetch all records having Title containing the text pattern given by txtSearch
   Set SrchRS = myDB.OpenRecordset(SQLCommand) 
   ' If Recordset is not Empty then list the books' titles in List1
   If SrchRS.RecordCount > 0 Then 
      List1.Clear  ' Clear List1
      ' We use List2 to contain the Primary Key ISBN corresponding to the books in List1
      List2.Clear  ' Clear List2
      With SrchRS 
         ' Iterate through the Recordset until EOF
         Do While Not SrchRS.EOF 
            ' Display Title in List1
            List1.AddItem .Fields("Title") 
            ' Store corresponding ISBN in List2
            List2.AddItem .Fields("ISBN") 
            .MoveNext  ' Move to next record in the Recordset
         Loop 
      End With 
   End If 
End Sub

Khi user Click ImgSearch với text pattern là chữ Guide, ta sẽ thấy hình dưới đây:

 

Trong SELECT statement bên trên ta dùng operator LIKE trên text pattern, chữ Guide, có wildcard character (*) ở hai bên. Wildcard character là chỗ có (hay không có) chữ gì cũng được. Trong trường hợp nầy có nghĩa là hễ có chữ Guide trong tiêu đề sách là được, không cần biết nó nằm ở đâu. Ngoài ra sự chọn lựa nầy Không có Case Sensitive, tức là chữ guide, Guide hay GUIDE đều được cả.

Khi user clicks nút Go, ta sẽ dùng method FindFirst của Recordset myRS để định chỗ của record có trị số Primary Key là hàng text trong List2 tương ứng với tiêu đề dược chọn trong List1 như sau:

Private Sub CmdGo_Click() 
   Dim SelectedISBN As String 
   Dim SelectedIndex As Integer 
   Dim Criteria As String 
   ' Index of line selected by user in List1
   SelectedIndex = List1.ListIndex 
   ' Obtain corresponding ISBN in List2
   SelectedISBN = List2.List(SelectedIndex) 
   ' Define Search criteria - use single quotes for selected text
   Criteria = "ISBN = '" & SelectedISBN & "'" 
   ' Locate the record, it will become the current record
   myRS.FindFirst Criteria 
   ' Display details of current record
   Displayrecord 
   ' Make fraSearch disappeared
   fraSearch.Visible = False 
End Sub

Lưu ý là trong string Criteria, vì ISBN thuộc loại text, chớ không phải là một con số, nên ta phải kẹp nó giữa hai dấu ngoặc đơn.

Bookmark

Khi di chuyển từ record nầy đến record khác trong Recordset, đôi khi ta muốn đánh dấu vị trí của một record để có dịp sẽ trở lại. Ta có thể thực hiện điều ấy bằng cách ghi nhớ Bookmark của Recordset.

Thí dụ khi user clicks nút Go, ta muốn nhớ vị trí của record lúc ấy để sau nầy quay trở lại khi User clicks nút Go Back. Bạn hãy thêm vào Form một button tên CmdGoBack với Caption Go Back. Ta sẽ thêm một variable tên LastBookmark loại data type Variant:

Dim LastBookMark As Variant

Lúc đầu button CmdGoBack invisible, và chỉ trở nên visible sau khi user clicks nút Go. Ta thêm các hàng codes sau vào Sub CmdGo_Click() như sau:

' Remember location of current record
LastBookMark = myRS.BookMark 
CmdGoback.Visible = True

Dưới đây là code để quay trở lại vị trí current record trước đây trong Recordset:

Private Sub CmdGoback_Click() 
   ' Reposition record to last position
   myRS.BookMark = LastBookMark 
   ' Redisplay details or current record
   Displayrecord 
End Sub

LastModified

LastModified là vi trị của record vừa mới được sửa đổi hay thêm vào trong Recordset. Để thử điều nầy bạn hãy thêm một button invisible tên CmdLastModified với caption là Last Modified. Button nầy chỉ hiện ra sau khi user clicks Update. Bất cứ lúc nào bạn Click nút CmdLastModified, record mới vừa được sửa đổi hay thêm vào sẽ hiển thị:

Private Sub CmdLastModified_Click() 
   ' Reposition record to last position
   myRS.BookMark = myRS.LastModified 
   ' Redisplay details or current record
   Displayrecord 
End Sub

Dưới đây là hình của Form lúc đang được thiết kế:

 

Ta sẽ học kỹ thuật ADO (ActiveX Data Object) trong bài tới.

 

 

  1. Leave a comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: